Voetzoeker


Conventioneel denkend Maastricht zegt: zonder nieuwe cultuurtempels kunnen we nooit Culturele Hoofdstad 2018 worden. Terwijl de Avant Garde roept: allemaal bijzaak, het gaat om de shift in ons hoofd. In die arena gooi ik graag een voetzoeker.

Het jaar 2018 is ver weg. Er kan makkelijk een crisis of wereldoorlog tussen zitten, voordat het vuurwerk van 2018 losgaat. In de nagalm van het startschot naar deze Cultuurtitel vraagt men zich af: hoe nu te beginnen?
Het ontwikkelen van iedere Wereldexpo, Culturele Hoofdstad of zelfs een Floriade gaat traditiegetrouw gepaard met bouwen. De bouwmeesters en ontwikkelaars komen graag met plannen. Al bouwt men soms een tijdelijke Eiffeltoren of een Atomium, de ambitie streeft naar eeuwigheid. Dus zal de bouwwereld het toejuichen als de overheid weer in de kas grijpt om de betonmolens aan het draaien te krijgen. Nieuwe bruggen, afritten, woningen, kantoren en Timmerfabrieken.. aan ideeën heeft het nooit ontbroken. Maar is dat niet een beetje 1970 in plaats van 2018? Het is niet ondenkbaar dat we een tijdperk betreden waarin we dat heel anders gaan doen. Duurzaamheid wordt nog wel eens verward met ‘onverwoestbaarheid’. En aan onverwoestbaarheid hebben we eigenlijk niet zo veel. Bij de huidige stand van de techniek maken we beter kleding die volledig composteert. En huizen van gerecycleerd karton of tv’s en pc’s van dunne folie, tapijttegels die worden herverwerkt. Dergelijke ontwikkelingen zijn overal gaande.
De wereld verkeert in een ‘mindshift’ en de weg naar de CH2018 is nu juist het bergpad voor de pioniers. Dat is iets anders dan de volgende generaties opzadelen met nog meer bakstenen erfgoed van vóór de transitie? Misschien kunnen we beter onze reeds bestaande ‘bouwsels zonder toekomst’ weggeven voor creatief hergebruik. Zo ben ik vorige week zelf eens gaan kijken op dat Balkanfeest in het Landbouwbelang. Het is een van de meest sociale omgevingen die ik in Maastricht gezien heb. Dit grote kraakpand is een alternatief georganiseerde vrijstaat waarvan de sociale cohesie en veiligheid al mijn verwachtingen overtroffen. Het ligt al vele jaren pal naast de hasjboten en nog steeds is er geen besmetting van illegale belangen. Daar kun je je minderjarige dochters gerust heen sturen. Laat me eens verbeelden welke kans daarin schuilt. Stel je voor, we verklaren de hele Belvedèrewijk tot Cultureel Expo-Terrein, de toekomst ervan is immers compleet onbestemd. Daarbij blijft alles zoals het is, met uitzondering van de kleur: we schilderen alle gebouwen ‘yveskleinblue’ (een soort oogverblindend Ultramarijn) want dat herinnert ons aan de ambitie. Het Eiffelgebouw krijgt de status van vibrerend middelpunt. En we nodigen de 12 beste krakers ter wereld uit om de regie over dit industrieel complex op zich te nemen. Daarbij bieden we geen budget, want dat is er niet. Dat komt er ook niet. We repareren hooguit eenmalig wat kapotte ramen. En we heffen de regelgeving op rond horeca, geluid en samenscholing. Er komen geen ambtenaren op het project, we scheppen geen banen. Nee, we laten het gewoon eens los en wachten in het Sjiek en Sjoen wat er gebeurt. Bestuurlijke samenwerking met zustersteden is niet nodig, want die komen vanzelf kijken. Het resultaat laat zich raden: het project trekt gelijkgestemde kunstenaars, performers en vrijdenkers uit alle windstreken. Men kan wekelijks vele podia bezoeken met films, optredens, exposities, toneel en lezingen. Er ontstaat een cultuurbeweging, die internationaal aandacht oproept voor stad en regio. De impulsen aan culturele vernieuwing zijn niet-aflatend en de volle agenda biedt alle soorten events. Het zou een project worden met een bevrijdende impact. In 2020 staat half Nederland leeg en hebben wij op deze wijze al lang het culturele talent aangezogen. Er zijn meer kansen dan bedreigingen.
Toegegeven, ik fantaseer. Maar als er een derde deel van uitkomt, hebben we zonder noemenswaardige kosten een jonge, actieve en inspirerende groep bewoners aangetrokken, die deze stad mee op de culturele kaart houden.

17 gedachten over “Voetzoeker

  1. Top idee JP. Kunnen ze in Heerlen ook direct invoeren – daar is ook nogal wat industriele leegstand.
    Ik zou nog een stap verder willen gaan : de grenzen echt open zodat alle culturen hier terecht kunnen en onze onbewoonde panden gaan bewonen en er weer leven in de brouwerij komt.
    Nieuw en open : vol vertrouwen in het goede : toekomst scheppen voor Nederland.

    • Om vergissing te voorkomen, je hoort mij nergens zeggen dat de Timmerfabriek geen bestaansrecht heeft.. integendeel, het zou een aanwinst zijn voor de stad, dat is mij ook helder. En ook de verrijking in programmering juich ik uiteraard compleet toe. Het enige statement dat ik zou willen onderstrepen is, dat we in deze stad een prachtige (maar misschien wat verstopte) resource aan culturele daadkracht hebben. En dat ik het vermoeden heb, dat zulke cultuur-processen op gang komen, als men de regelgeving wat versoepelt. Door die versoepeling mag natuurlijk niemand benadeeld worden, maar dat is in zo’n “opschuddende fantasie” die ik dan ook “voetzoeker” noem, niet mijn probleem. Daar hebben we gelukkig politici voor 😉

  2. Ben helemaal geen voorstander van dat Culturele Hoofdstad idee voor Maastricht, vooral ook om wat jij hier al aangeeft. Bovendien is cultuur niet iets dat je vanuit een doe-het-zelf-bouw-pakket eventjes in elkaar steekt omwille van de publieke aandacht of opinie. Het in de race zijn om die zogeheten begerenswaardige titel doet bij sommigen al de hersenen op tilt slaan, bij wijze van 🙂

    Het is een zijlijn, maar op facebook is een soort van discussie gaande over de organisatie van jazz festivals in de stad. Jazz of pluche, dat is de rode draad. Men vindt dat de liefde voor muziek en jazz ondergeschikt is geraakt aan het binnenhalen van subsidies en geld dat wellicht niet voor de volle 100% daar terecht komt waar het wezen moet? Is slechts een interpretatie van mezelf en absoluut geen statement van degenen die terug gaan naar de roots van de jazz festivals in Maastricht.

    Authenticiteit. Cultuur kun je niet met marketing en al die flauwekul (sorry dat dit even enorm kort door de bocht gaat, maar is om het te vereenvoudigen) uitstralen of “verkopen”.

    Cultuur is er, of is er niet. En wat is cultuur? Mag daar ook de volkscultuur van Beppie bij? Het gesjoggel vaan links nao rechts, geflankeerd door halve liters bier en een gulle schaterlach? Niet mijn ding, maar voor menig Maastrichtenaar wel wat hun de straat op krijgt en zo hun eigen stukje van cultuur doet beleven.

    Enfin, de stad is wellicht wel toe aan ‘echte’ kunstbeleving. Want dat is wat hier waarschijnlijk nooit echt geweest is..
    b e l e v i n g? Zelfs niet ten tijde van een Henri Jonas, Charles Eijk. Heb wel eens met kunstkenners annex liefhebbers gesproken die zeggen dat er geen kunstbeweging is in de stad, waar kunst beleefd wordt en niet zozeer het gedeelte waar een schilderij of object voor veel geld aan een verzameling wordt toegevoegd. Dat heeft niets met kunst en cultuur te maken, toch?

    Misschien dat het Landbouwbelang wel datgene kan bieden wat Maastricht nodig heeft, als voedingsbodem voor ‘authenticiteit’ in cultuur en kunst.

    En is kunst niet ook gewoon een weerspiegeling van het leven, een manier van kijken naar de wereld door eigen ogen en er iets mee doen, maakt niet uit in welke vorm, zelfs levenskunst mag dan, toch? Is cultuur dan de kapstok, of het uithangbord, of iets dat pas na -tig decennia kan worden bepaald, als men terugblikt op inspirerende en vruchtbare jaren…

    Zoals ook de School van Pont-Aven in Bretagne, waar Paul Gauguin een tijdje verbleef. Les Nabis. Dat is iets dat terecht de kunst- en cultuurgeschiedenis in mag. Maar heeft Maastricht daadwerkelijk iets te bieden dat werelderfgoed opleveren kan?

  3. ps, en wil er voor de duidelijkheid nog aan toevoegen dat jij, uiteraard, verre van raaskalt of hersenen hebt die op tilt slaan. ik bedoel daarmee de mensen die er in eerste instantie ‘geld’ mee willen genereren.

  4. Reactie op verwijdering van “grievende kwalificaties” mijnerzijds door Jean-Paul:

    Jean-Paul spreidt mijn inziens een frisse kijk op creativiteit en participatie ten toon in zijn stukje.
    Ik schrik echter wel van zijn activiteiten en hoedanigheden als ‘communicatie’ man en vraag mij daarom af wat er achter steekt. Ik ervaar namelijk het Maastrichtse management en communicatie circus als zeer gevaarlijk en grievend voor de algehele geestesgesteldheid van de bevolking in het bijzonder en de volksgezondheid in het algemeen. Ik mag van harte hopen dat hij eens goed naar Gina luistert en er ook wat mee doet!!!</

    • Ik blog op persoonlijke titel over de dingen die me interesseren, verwonderen. Mijn mening is authentiek en zoals bij dit onderwerp nog niet eens uit-ontwikkeld. Ik word door niemand betaald om te bloggen en heb hetzelfde belang als alle andere Maastrichtenaren bij Timmerfabrieken, Culturele Hoofdsteden en andere initiatieven. Ik was aangenaam verrast door de inzet en energie die ik in het Landbouwbelang aantrof en wil dat delen en lezers graag doen inzien dat we daar een prachtig potentieel hebben.
      Verder vind ik het ongepast als reacties op mijn blogs ‘grievende kwalificaties bij met naam genoemde personen’ bevatten. Dat doe ik zelf ook niet. Het staat de inzender vrij dat in een eigen blog te publiceren. Ik deel evenmin het complot-gevoel, waar het zou gaan om de vermeende communicatie-lobby van Maastricht. Gelukkig leven we in een democratie en kan iedereen haar/zijn stem op verkiesbare bestuurders scherp richten. Bovendien kunnen degenen die het fundamenteel oneens zijn met het management in onze stad ook een eigen politieke partij oprichten. Dat zou mijn voorlopige aanbeveling zijn aan u. Tenslotte: Gina is een zeer gewaardeerde schrijfster, wiens repliek ik altijd serieus neem. Haar visie, engagement en zorgvuldigheid zijn waardevol en inspirerend.

  5. even voorop stellen ik ben maar een simpel ziel van 67 jaar met zes klasjes
    wat me wel duidelijk is en het merendeel van de maastricht-se bevolking dat jullie, onze kinderen en kleinkinderen opzadelen met een enorme lastenschuld, met jullie mooie praatjes en kapitaal vernieling waar we al jaren aan betalen zoals jumeire enz.. wat ik verder ook zielig vindt is dat jullie negatieve kritiek niet durven te plaatsen. van de mensen die weten hoe we bezeik worden. groet ton wijkman..

    • Beste meneer Wijkman, u spreekt over “jullie” en ik weet niet wie u daarmee bedoelt. Mijn blog is puur persoonlijk en ik ben geen lid van een politieke partij. Ik vertegenwoordig ook geen enkele overheid. De lastenschuld die op veel plaatsen in de wereld is ontstaan baart ook mij grote zorgen. En op kleine schaal: onnodig kosten maken is inderdaad niet goed. Tegelijk zou ik het jammer vinden als het Maastrichtse filmhuis zou achterblijven bij een toenemende vraag naar dit type films… David Deprez (Lumière, Maastricht) heeft me persoonlijk toegelicht hoe de programmering in de knel raakt en Maastricht heel wat aanbod misloopt, omdat er onvoldoende zaalcapaciteit is. Mocht overigens de huidige locatie beschikbaar blijven, wil ik er graag af en toe YouTube-avonden organiseren. Waarbij de Maastrichtenaren zelf hun favorieten kunnen delen, maar daarover vast weer in een ander blog.
      Negatieve kritiek op mijn blog is ook welkom, al zal ik zelf niet snel mijn energie richten op processen met een negatief doel. Ik geloof in mensen die iets goeds nastreven… en die (vaak onbaatzuchtig) anderen energie en inspiratie komen brengen. Maar evenzo: wie het oneens is, kan ook hier terecht. Grievende kwalificaties gericht op personen plaats ik echter niet, ook niet door iemand anders geschreven. Verder bent u van harte welkom,
      Vriendelijke groet,
      Jean-Paul

  6. Geachte heer Toonen – Beste Jean-Paul,

    Dank voor je authentieke, spontane en lovende reacties.

    Sta mij toe dat ik als dualiteitsraad de discrepantie tussen cultuur en bestuur op je persoonlijke blog toelicht en ter discussie stel. Allereerst dank daarvoor, ondanks de marginale effecten die het kan sorteren, maar deze volksverwarring is te belangrijk en structureel om te laten passeren – ook gezien jouw intenties en observaties hierboven.

    Ik juich positieve uitlatingen van externe deskundigen omtrent het wezen en de diepere betekenis en waarde voor de gemeenschap omtrent initiatieven van andersdenkenden zoals de actieve deelnemers aan Landbouwbelang enorm toe. Lovende kwalificaties bij met name genoemde personen dragen mijns inziens bij aan de transparantie van het debat dat er toch zou moeten zijn om begripsvorming en inzichtelijkheid omtrent de economische politiek-bestuurlijke chaos in het culturele en openbare domein te verhogen.

    Guido Wevers – voorlopig verantwoordelijke voor VIA2018 – noemt het “getob waar we in terecht zijn gekomen”. Zelf vind ik dat mensen die wat doorgeleerd hebben de verantwoordelijkheid hebben om uit te leggen hoe dat zo gekomen is. Dus boven de constatering uitstijgen en de boel duiden. De mondiale crisis en onbalans komt echt niet uit de lucht vallen zoals allerlei institutioneel verstrengelde geesten ons willen doen geloven.

    Welnu, het recentelijke gedweep door buitenstaanders met alternatieve opties voor een andere maatschappijinrichting met een daaraan doorwrochte visie (met absoluut noodzakelijk overzicht!) met een duidelijke analyse van oorzaak en gevolg, moet ons doen vrezen dat het veranderings-erfgoed op de tocht staat en op het punt van inbeslagname. Dit heeft niets met vermeende complottheorien – waar je aan refereert – van doen. Voorbeelden van onverklaarbare overstappen van het publieke naar het private en omgekeerd zijn er te over.
    Die onzekerheden en bedreigingen voor de gewone man uitleggen dient het algemeen belang, evengoed als het landbouwbelang – waar ze dat trouwens ook doen in discussiegroepen net als in Amerika (Californie)

    Hier in Maastricht wordt dat mechanisme misbruikt door communicatie experts, zoals deze week weer tijdens ” Het debat met volle mond” van de stichting Trajekt met community arts Henk Geelen onder leiding van George Vogelaar: het opdelen van discussiegroepjes met ‘rapportage’ levert helemaal geen open publiek debat op, zoals wederom bleek. Overigens gaat dat op Landbouwbelang bijna net zo, dus het discussievirus zit echt overal: polderziekte – Dutch Disease – parlementair tekort – gebrek aan gesprek.

    Spraakmakende maar nog onbekende voorbeelden van ernstige en misleidende publiek-private verstrengeling zijn bijvoorbeeld ex-president Shell – Jeroen van der Veer – die nu de nieuwe NAVO strategie mede bepaalt. Ex-president Exxon – Lee Raymond – die in Amerika de energieraad voorzit. Ex-president Shell Amerika – John Hofmeister – lijkt een integere uitzondering met zijn recente activiteiten, maar pas op, je moet het wel kunnen duiden in het grotere geheel. Deze voorbeelden hebben alles te maken met het bestuurlijke virus dat good governance van de aarde bedreigt, ook (en vooral) in Maastricht. Zeker nu ‘ze’ de toon willen zetten voor Europa, want kunst wordt hier op een schaal vercommercialiseerd… dat wil je niet weten.

    Tenslotte moet mij van de lever dat ik je aanbevelingen voor ontevreden burgers, om maar op democratische structuren te vertrouwen, bedenkelijk in het licht van de bestuurlijk-economische crisis en het alom tegenwoordige parlementaire tekort.

    Positief wil ik afsluiten met de verwachting dat jij een bijdrage kunt leveren aan de bestrijding van dat elementaire onfatsoen, het gebrek aan echt, open gesprek.
    Ik hoop dat je dat open publieke debat aan wil gaan, niet gehinderd door partijbelang of patronage.
    Wel denk ik dat we niet ontkomen aan het noemen van namen bij de bronduiding van de volksverwarring.

    Vriendelijke groet,

    Stef Tychon
    Dualiteitsraad Benelux
    POLLUTICO.COM

  7. Laten we eerst politiek-bestuurlijke stilstand en verval aanpakken die is veroorzaakt door leeghoofdigheid en onoplettendheid van de kiezer die dit allemaal mogelijk heeft gemaakt, Bert.
    Krakers redden zich heus wel. Dat blijkt onder meer uit het Landbouwbelang verhaal. Ze moeten nu zelfs uitkijken dat ze niet doodgeknuffeld en ingekapseld worden met behulp van overheidssubsidie. De geinstitutionaliseerde geesten liggen allemaal op de loer om de anti-autoritaire grondhouding te groenwassen.

    Een goed publiek, open, eerlijk en communicatief gesprek met Jean-Paul zou daartoe een eerste aanzet kunnen zijn, denk ik.
    Waar een wil is, is tie weg.

  8. Geachte heer J.P. Toonen.

    Ik ben het helemaal met u eens met u kritische genuanceerde kijk op de ECH-Maastricht en de T-fabriek.

    Er worden miljoenen voor uitgetrokken maar met wat meer creatiever denken kan dat veel succesvoller en met minder geld.

    Ik vrees ook dat dit alles aan de kunstenaars voorbij gaat of sterker nog dat het over de ruggen van de kunstenaars gebeurd. De kunst en cultuur verkracht door wat regelneven, managers en mensen uit de ivoren toren die geen feeling hebben met de samenleving noch met kunstenaars/artiesten alsmede met kunst en cultuur.

    • Beste John,
      Mijn “voetzoeker” beoogt niets meer.. dan het vestigen van de aandacht op het verdienstelijke werk van deze groep LBB-bewoners. Die zonder subsidies – puur op engagement – prachtige dingen realiseren in en rond het Landbouwbelang. Ik heb daar waardering voor. Ik zie er ook een resource in, die ons kan gaan helpen bij het verbreden van de Maastrichtse horizon. Of we daar nu Culturele Hoofdstad bij worden of niet, het zou vele Maastrichtenaren kunnen inspireren in diverse opzichten. Daarom vind ik het ook erg jammer dat projectontwikkelaar René van den Bergh daar de volgende uitspraak over doet: “Ik geloof niet zo in die culturele broedplaatsen. Op zich zijn die zinloos. Ik zie wel toekomst in de stimulering van culturele productieplaatsen en cultureel aanbod.” Zie het artikel. Ik was erbij tijdens die presentatie en hoorde een denigrerende ondertoon in zijn kwalificatie van de bewoners in het Landbouwbelang. Het zal misschien projectontwikkelaars eigen zijn, maar ik denk dat hij de potentie van LBB fors onderschat en niet beseft dat de Maastrichtse jeugd daar bovendien een kwalitatieve ontmoetingsplaats heeft gevonden, die onze stad niets kost. Niets! Verder voel ik er weinig voor om te gaan schoppen tegen andere ideeën die leven in onze stad. En ik zou degene die dat wel doen willen aanbevelen vooral met constructieve oplossingen te komen. De Maastrichtse bevolking kiest haar vertegenwoordigers en deze meerderheid ijvert voor de bouw van een cultuurcentrum. Prima, blijkbaar hebben de andere ideeën op dit terrein de massa niet weten te overtuigen. Of hebben ze het publiek niet eens bereikt, omdat het tegengeluid zich niet politiek heeft gebundeld. Dat zou dan een gemiste kans zijn in een democratisch bestuurde stad.

  9. In essentie lukt het de bedenkers en de uitvoerders van het Maastrichtse cultuurbeleid niet écht in contact te komen met de kunst en de kunstenaren. Het lukt niet echt een werkbare relatie op te bouwen met deze beroepsgroep. Daarom drukken ze hun beleid uit in gebouwen (of het aanpassen van oude fabrieken). Natuurlijk moeten er locaties en faciliteiten zijn waar e.e.a. kan plaatsvinden maar uiteindelijk gaat het om wat daar gebeuren gaat, niet de faciliteiten. Een auto hebben is niet genoeg; je moet ook een bestemming hebben. (Ik ben musicus en heb bij herhaling in de Ainsi en de T-fabriek gespeeld. Die locaties zijn voor muziek ongeschikt! Ik zet het even af tegen bijvoorbeeld het Philips Muziekcentrum waar ik recentelijk speelde. Dat gebouw straalt respect voor muziek en musicus uit).

    Wat op die locaties gaat gebeuren is de essentie van alles. Zeer belangrijk is dat dit ook een eigen gezicht krijgt, authentiek wordt en zich onderscheid van de rest van de wereld. Daar is in Maastricht weinig oog voor. Als ik het goed begrepen heb, komt er een tweede groots jazzfestival bij. Da’s natuulijk prachtig maar weer dure beroemde Amerikanen – hoe goed ook – kun je overal horen, 13 in een dozijn. Laat de eigen krachten van dit gebied eens schitteren.

    De lokale/regionale creativiteit krijgt weinig kans, wordt niet gehoord en weinig gerespecteerd. Als actief jazzmusicus voel ik het zelf en hoor ik het om me heen: musici voelen zich in de steek gelaten. Er zijn vele goede creatieve en vooral professionele activiteiten maar ze worden niet opgepikt, niet door de regionale media (daar is zo goed als alle kunst know-how verdwenen) niet op bestuurlijk niveau en overheidsgeld dat er voor beschikbaar is, wordt aan amateurs besteed.

    En weet je wat…we gaan gewoon door net als de LBB-ers. Gitaar in de auto rijden en spelen alsof je leven ervan afhangt!

    Joep van Leeuwen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s