Borderheadline

Wat een informatiestroom op zo’n maandagochtend. Hoe zou ik dat destijds als 17 jarige jongen ervaren hebben? De krant, de twittertjes, de mailbox, de teksten van Linkedin, facebook en al die andere geadresseerde boodschappen?

In je hoofd komen ongebreideld talloze signalen binnen. Niet alleen het gezoem van de Nespressomachine, maar ook de geur van koffie, de jeuk aan mijn oog en de smaak van een appel. En daar moeten al die headlines, die allemaal vooraan willen staan blijkbaar nog bij. Het is onze rechter hersenhelft die – volkomen in het ‘hier en nu’ – gretig al die signalen binnenhaalt. In eenvoudige bewoordingen legt de Amerikaanse Jill Bolte Taylor bij TED.com uit hoe vervullend dat gevoel in de rechter hersenhelft moet zijn. Want daar is alles tijdloos en volkomen verweven met de wereld om ons heen. Onbaatzuchtig en kritiekloos nemen we rechts alles aan wat er aan signalen ons hoofd weet te bereiken. En als ik haar beschrijving moet geloven, herken ik daarin de dromerige meisjes in mijn klas vroeger, die urenlang konden voelen aan een versleten plekje van hun boekentas, of staarden naar de trillerige reflectie van zonlicht in het linoleum, alsof ze in een tijdloze wereld zaten. Hun linker hersenhelft zal waarschijnlijk op halve kracht hebben gewerkt, want daarin gaat het normaal heel anders toe. In deze helft regeert de logica en is het bewustzijn van het eigen belang dominant. Dus zit daar een soort informatiemanager die uit al die prikkels en beelden precies die details verzamelt, die ons persoonlijk verder kunnen brengen. Zo wordt ons dossier ‘algemene ontwikkeling’ of ‘carrière’ voortdurend aangevuld met feiten en handigheidjes, beweert Jill overtuigend.
Zou het werkelijk zo gaan dat ik uit die krant met haar enorme gehalte aan absurde berichtgeving, de stroom aan irrelevante twittertjes, mijn mailbox die uitpuilt van andermans problemen, de aanhoudende headlines van Linkedin en facebook en al die andere overlopende emmers die schreeuwen om aandacht, steeds maar weer die enkele relevante snippertjes weet op te rapen, omdat ze me toch iets brengen? Verwondering, kennis, inzicht of verstrooiing? Dan moet ik, vergeleken met de 17 jarige jongen die ik ooit was, behoorlijk bedreven zijn geraakt in het selecteren. Toen was er niets te selecteren, ik las zelden een krant en verder was er niets. Maar vandaag doe ik niet onder voor mijn dochters van 17. Ik ben als een hongerig kind op een oneindige vuilnisbelt, op zoek naar eetbare stukjes afval. Met om mij heen duizend twitterende meeuwen en andere kinderen die me proberen af te leiden, me allerlei rotzooi toewerpen die er niet toe doet: politie bij massavaccinatie, zelfmoord arrestant, dwaling Roda, chirurg verminkt geslacht, Chinese mijnramp, wat ga ik daar allemaal mee doen? Misschien weet die hersenmanager er toch steeds creatiever raad mee en vult hij daarmee dossiers als: ‘wereldwaanzin’ en ‘cultuurspagaat’ en ‘borderheadline’ of de map ‘blogthechaos’. Voorlopig kan ik vooruit want TED is nu ook wegens mondiaal succes in Amsterdam neergestreken. En Prinses van Oranje Wisse Smit deed er al haar woordje. En noemde Obama the president of the United ‘Change’ of America. Dat was nog eens pareltje om op te slaan in de linker hersenhelft.
(link naar mijn twitter)

Gratis Schoonheid

Bij toeval ontdekte ik iets moois op een forum over auteursrecht. En nadat ik dit pareltje deelde met Facebookvrienden kregen ook anderen glinsterende oogjes. Het is de internetfilm Sita Sings the Blues. Gemaakt door de Amerikaanse Nina Paley, na het lezen van het Indiase sprookje de Ramayana.

De Ramayana is een van de twee grote legendes van India. En Nina Paley heeft er een Indiaas-Amerikaanse animatiefilm van gemaakt die zowel uniek als innovatief is. De eerste indruk op het beeldscherm zal meteen doen denken aan gestileerd bloemetjesbehang uit een meisjeskamer. In tweedimensionale vormen, gebaseerd op cirkels, zien we extreem eenvoudige personages in bonte kleuren, die de prille kijker zullen verbazen. Want onze eerste indruk is dat zulke abstracte schepselen niet kunnen boeien door de onveranderlijk portretten en gebrek aan motorische dynamiek. Sinds Sneeuwwitje (Disney, 1937) zijn we immers verwend met fraaie bewegingen en meeslepende emoties in gezichtsuitdrukkingen. Nog steeds wedijveren de animatiestudio’s met elkaar om hun personages zo dicht mogelijk bij de realiteit te brengen. Bij Sita is dat heel anders: de beeldtaal is nogal statisch en symbolisch. Een huilende Sita is bijna dezelfde als een gelukkige Sita, maar dan met pruilmondje en tranen die vanuit haar ogen in een perfecte boog wegschieten. Maar wie deze film de eerste minuten het voordeel van de twijfel geeft, komt terecht in een verrassend speels verhaal met meerdere lagen en dimensies. Het is op momenten zo verfrissend dat je er spontaan gelukkig van wordt. En ik vraag me soms af waarom er niet al honderden van deze films bestaan, zo krachtig en werkzaam kan eenvoud zijn. Paley (van wie je denkt dat je haar kent uit de groentewinkel) heeft onder meer gebruik gemaakt van drie vertellers, die als Aziatische schaduwgoden kibbelen over de juistheid van de historie. En in weer een heel andere tekenstijl heeft ze ook een bijna autobiografisch verhaal van een mislukte liefde in de film verwerkt. Van scene naar scene houdt ze de kijkers in de greep en maakt er een prachtig geheel van. De muziek is van uitzonderlijke klasse en het heeft Paley dan ook de grootste moeite gekost om de muziekrechten te regelen. Want met haar eigen genereuze weggeven van haar creativiteit – de film is geheel gratis door iedereen te bekijken op het web – zijn de auteursrechthebbenden van de prachtige muziek van Annette Hanshaw het niet eens. En daarom probeert Paley nu het tekort via donaties te verwerven. Dat lukt haar inmiddels moeiteloos en maakt het de miljoenen kijkers ook mogelijk om hun waardering uit te drukken in een gift. Ook in die zin is het een heel eigentijdse vorm van distributie en vergoeding. Neem er gerust een avond de tijd voor om dit prachtige verhaal te bekijken en klik ook eens op de vele achtergronden bij Sita sings the Blues.
(link naar mijn twitter)

Pact met de Duivel

OmslagHolofaustWebsite

Het heeft even geduurd, maar we schrijven weer. En lezen erbij. Al is de krisis niet bezworen – integendeel – we kunnen weer adem halen na een lange periode van overuren en vernieuwen. Want wie denkt te kunnen blijven doen wat hij altijd deed… mist de essentie van deze tijd. En komt beslist in slapeloos vaarwater. Herbezinning is op alle fronten noodzaak want we leven in blessuretijd.

Je kunt een bank wel miljarden toeschuiven in deze tijd van gebroken vertrouwen, maar ook Wouter Bos weet dat we daar op lange termijn niets mee bereiken. We leven van enorme voorschotten die we tegen onbetaalbare rente hebben opgenomen van onze kinderen. Door – zoals Bos dat deed – de schuldenlast te verschuiven van de bank naar de burger, lossen we natuurlijk niets op. Dus is het zaak dat we heel snel die scheefgroei vervangen door iets beters. Hoe gaan we dat aanpakken?
In de beste boekhandel van ons land kwam de lokale elite bijeen om het verse boek van Govert Derix te verwelkomen. De Tribune is niet groot, maar op dat moment voelt het toch heel groots dat daar zoveel historici, schrijvers, journalisten, filosofen en andere intellectuelen bijeengekomen zijn om het glas te heffen op 128 bladzijden vol bezinning over hebzucht, creativiteit, vriendschap, crisis en passie. Govert is filosoof en schrijft geconcentreerde tekst. Dat is niet voor iedereen makkelijk verteerbaar, maar wie nog wat ouderwetse moeite doet, kan er veel inspiratie uit halen. Govert heeft zijn boek Holofaust gedoopt. Faustkenners weten dat deze hoofdpersoon uit het Magnum Opus van Goethe een pact sloot met de Duivel. Daarmee verwierf hij de hoogste wijsheid, maar zou dat moeten bekopen met zijn ziel. In dat licht bezien belooft Holofaust niet veel goeds. En inderdaad, het boek analyseert op pijnlijke wijze de enorme teloorgang van al hetgeen in de mensheid ooit waarde had. En als er nu – in de ‘blessuretijd van de verlenging’ – niet iets geheel nieuws en beters in ons midden neerdaalt, wordt het een fatale finale. Maar Govert laat ook nieuw licht schijnen, vanuit nieuwe standpunten. En al zijn de conclusies niet zomaar geruststellend, zijn glimlach straalt toch door in vele alinea’s. Een verademing voor mensen die graag inhoud consumeren. En lang daarna nog de prikkelende nasmaak willen proeven van een verwarrende zienswijze. De echte metamorfose naar een nieuwe orde begint in het hoofd. En als we collectief beseffen dat het ook heel anders kan, is er een mogelijkheid dat deze wereld transformeert tot iets haalbaars. ‘Govert, schrijf door… en breng samen met andere moralisten en beschouwers nieuwe verwarring onder de lezers. Zodat we onze inzichten scherpen en op nieuwe sporen komen, als antwoord op een op hol geslagen wereld’. Het eerste exemplaar ging naar de innemende Erik Croux, kunstbetrokkene, beeldend kunstenaar en inspirator. Holofaust is verkrijgbaar onder ISBN nummer
978-90-78407-54-6 en kost € 14,90